• تاریخ : ۳۰ام شهریور ۱۳۹۶
  • موضوع : آسیان

سیناپرس: یخ‌های قطبی و پرمافراست بر اثر گرمایش جهانی در حال ذوب شدن هستند و کسی نمی‌داند از زیر آن‌ها چه بیماری‌هایی به جهان رخنه خواهد کرد. به همین دلیل شاید همه گیری مرگبار بعدی از مناطق شمالی آغاز شود.
میکروب‌های خطرناک یخ‌زده بیدار می‌شوند! 

در طول تاریخ انسان‌ها شانه به شانه با ویروس‌ها و باکتری‌ها زندگی کرده‌اند. از طاعون تا آبله ما فرگشت یافته‌ایم تا در مقابل ویروس‌ها مقاوم شویم و در مقابل آن‌ها هم روش‌های جدید برای آلوده کردن ما یافته‌اند. ( به این پدیده در زیست‌شناسی فرگشتی، مسابقه تسلیحاتی فرگشتی گفته می‌شود، که طی آن رقابت بین ژن‌های هم فرگشت، خصوصیات و یا گونه‌ها باعث همزیستی یا عدم همزیستی می‌شود- مترجم) .ما از زمان کشف پنی‌سیلین توسط الکساندر فلمینگ برای تقریبا یک قرن هست که آنتی بیوتیک‌ها را به خدمت گرفته‌ایم. در مقابل باکتری‌ها فرگشت یافتند تا در مقابل آنتی‌بیوتیک‌ها مقاوم شوند. این مبارزه بی‌پایان هست؛ به دلیل این‌که ما زمان زیادی را با عوامل بیماری‌زا سپری کرده‌ایم، به نوعی همزیستی طبیعی با آن‌ها رسیده‌ایم. اما چه خواهد شد اگر ما ناگهان با ویروس‌ یا باکتری‌ای روبرو شویم، که برای هزاران سال غایب بوده و یا قبلا با آن برخورد نداشته‌ایم؟

ما احتمالا به زودی جواب این پرسش را خواهیم یافت.در تابستان ۲۰۱۶ در گوشه‌ای دور افتاده از توندارهای سیبری در مناطق قطبی که شبیه جزیره «یامال»نامیده می‌شود، یک پسر ۱۲ ساله بر اثر سیاه زخم مرد و حداقل ۲۰ نفر زخمی شدند. نظریه قابل قبول در باره این پدیده این هست؛ که ۷۵ سال پیش یک گوزن شمالی بر اثر سیاه زخم مرده و لاشه‌ای در زیر خاک یخ زده بافی ماند. لاشه کوزن همان‌جا ماند تا امواج گرمای تابستان ۲۰۱۶ خاک یخ زده را نرم کرد. در نتیجه ویروس به خاک و آب اطراف سرایت کرد. بیشتر از ۲۰۰۰ گوزن شمالی آلوده شدند ودر نتیجه ویروس به مردم منطقه سرایت کرد.

گرمایش جهانی به تدریج لایه‌های قدیمی‌تر پرمافراست را تحت تاثیر قرار می‌دهد. این همان جایی هست که برای باکتری‌ها و ویروس‌ها محل ایده‌الی برای نهفته ماندن در زمان‌های طولانی به بلندی میلیون سال به حساب می‌آید. بنا براین ذوب شدن یخ‌ها به معنای گشودن درب جعبه پاندورای بیماری‌ها هست که مشخص نیست چه چیزی از دل آن بیرون می‌آید.

گرم شدن سریع مناطق قطبی

از سوی دیگر دما در دایره قطبی به سرعت در حال افزایش هست و این منطقه تقریبا با نرخ سه برابر دیگر نقاط جهان در حال گرم شدن هست. « جین مایکل کالروی» زیست‌شناس فرگشتی دانشگاه مارسی در فرانسه می‌گوید:« پرمافراست به دلیل سرما، نبودن اکسیژن و تاریکی ذخیره گاه خوبی برای ویروس‌ها و باکتری‌ها هست. بسیاری از عوامل بیماری‌زا که باعث اپیدمی‌های بزرگ در گذشته شده‌اند، ممکن هست با ذوب شدن یخ‌ها بیرون بیایند» تنها در قرن بیستم بیشتر از یک میلیون گوزن شمالی بر اثر سیاه زخم مردند که دفن کردن عمیقشان ساده نبود. پس بیشتر اجساد تنها در لایه‌های نسبتا سطحی دفن شدند. اما به جز سیاه زهم چه چیز دیگری در زیر یخ‌ها کمین کرده هست؟

مردم وحیوانات برای قرن‌ها در لایه پرمافراست دفن شده‌اند، پس منطقی تصور کنیم دیگر عوامل بیماری‌زا هم به بیرون درز کنند. برای مثال محققان قطعات RNA انفولانزای مرگبار اسپانیایی ۱۹۱۸ را در یک گور دست جمعی در تونداراهای آلاسکا یافتند. این آنفولانزای مرگبار ۵۰۰ میلیون نفر در جهان را بیمار کرد. در سیبری هم ویروس‌های دیگری مثل طاعون خیارکی که به مرگ سیاه هم شهرت دارد و آبله پیدا شده‌اند.

در یک مطالعه در سال ۲۰۱۱ « بوریس رویش» و « مارینا پودولنایا» نوشتند:« در نتیجه ذوب شدن پرمافراست، طیفی از بیماری‌های مرگبار قرن ۱۸ و ۱۹ ممکن هست بازگردند، مخصوصا در نزدیکی قبرستان‌هایی که قربانیان این بیماری‌ها دفن شده‌اند». برای مثال در سال ۱۸۹۰ یک همه‌گیری آبله در سیبری رخ داد و شهرهای منطقه تا ۴۰ درصد جمعیتشان را از دست دادند. جنازه آن‌ها در لایه بالایی پرمافراست در نزدیکی رودخانه «کولیما» دفن شدند.

میکروب‌ها بیدار می‌شوند

در پروژه‌ای که در سال ۱۹۹۰ آغاز شد محققان ویروس شناس روس بقایای انسان‌های عصر سنگی را که در جنوب سیبری در منطقه گورنی آلتای پیدا شده بودند آزمایش کردند. آن‌ها همچنین نمونه جسد مردی را که در قرن ۱۹ در همان منطقه بر اثر اپیدمی ویروسی درگذشته بود بررسی کردند. آن‌ها می‌گویند؛ در بدن این مرد زخم‌‌هایی پیدا شده هست که از آبله به جا می‌ماند و در بقایای انسان‌های عصر نوسنگی هم قطعات ژنوم ویروس آبله را یافتند. اما این نخستین بار نبود که ویروس‌های نهفته در لایه‌های یخی بیدار می‌شدند.

در مطالعه سال ۲۰۰۵ توسط محققان ناسا با موفقیت باکتری‌ای را یافتند که برای ۳۲ هزار سال در یخ‌های الاسکا به دام افتاده بود. این میکروب که Carnobacterium pleistocenium نامیده می‌شود، از زمان دوره پلیستوسن ( دور پلیستوسن از از دوره کواترنری از ۲میلیون ۵۸۸ هزار سال تا ۱۱۷۰۰ سال قبل ادامه داشت و به آن عصر یخ‌بندان هم گفته می‌شود-مترجم.) در این منطقه به دام افتاده بود، وقتی که هنوز ماموت‌های پشمالو در زمین جولان می‌دادند. با ذوب شدن یخ‌ها آن‌ها دوباره به زندگی بازگشتند، هرچند به ظاهر خطرناک نیستند، اما چه کسی تضمین می‌‌دهد، همه آن‌ها خطرناک نباشند؟

دو سال بعد محققان توانستند یک باکتری ۸ میلیون ساله را از زیر لایه‌های یخی قطب جنوب بازیابی کنند. آن‌ها همچنین موفق به بازیابی یک باکتری ۱۰۰ هزار ساله در همان منطقه شدند.

پاندمی قطبی محتمل به نظر می‌رسد

در سال ۲۰۱۴ هم محققان یک اَبَر ویروس را زیر یخ‌ها سیبری یافته وبازیابی کردند که توانایی آلوده کردن موحودات تک سلولی را داشت. همین گروه یک سال بعد توانستند ویروس تبخال را از بقایای نئادرتال‌ها شناسایی کنند. این نشان می‌دهد، ویروس‌ها و باکتری‌هایی که پسرعموهای فرگشتی ما را بیمار می‌کردند، هم یک تهدید بالقوه برای ما محسوب می‌شوند.

همچنین محققان ناسا در اوایل سال میلادی در غار مشهور کریستال‌ها در مکزیک باکتری‌هایی را یافتند که حداقل برای مدت ۱۰ هزار سال در آن غاز ایزوله بودند، و با این حال به ۱۸ مدل از آنتی‌بیوتیک‌های رایج امروزی مقاومت داشتند. واضح هست که این مقاومت بر اثر استفاده آنتی بیوتیک‌ها پدید نیامده هست. دلیلش تولید آنتی بیوتیک توسط باکتری‌ها و قارچ‌ها به عنوان بخشی از آن مسابقه تسلیحاتی علیه هم هست، این یعنی باکتری‌هایی که از مناطق عمیق زمین بالا می‌آیند لزوما در برابر آنتی‌بیوتیک‌ها تسلیم نیستند. در نتیجه این موضوع خطر دیگری را پیش روی قرار می‌دهد؛ با باز شدن مناطق قطبی از یخ فعالیت‌ها انسانی مثل حفاری و معدن کاری مناطق عمیق‌تر را مورد کاوش قرار می‌دهند و این خطر بزرگی هست. این دانسته‌ها نشان می‌دهد؛ آزاد شدن عوامل بیماری‌زا در اثر ذوب شدن یخ‌ها یکی از تهدید‌های بالقوه مرگبار وخطرناکی هست که بر اثر گرمایش جهانی و تغییر اقلیم پدید آمده هست. این تهدید آنقدر جدی هست که محققان ناسا می‌گویند این امکان را که یک پاندمی یا همه گیری جهانی با یک ویروس یا باکتری نهفته از مناطق قطبی شروع شوند را مد نظر قرار داده‌اند.

اشتراک در شبکه اجتماعی

گوگل پلاس فیسبوک تویتر لینکدین دیگ کلوب فیسنما